Een vriendin van ons kreeg onlangs een langharige teckelpup. En ja, we stonden binnen no time op haar stoep, puur om die pup te ontmoeten. Wat ons het meest verraste? Zij. Geen wallen, geen aangevreten schoenen, geen gestreste blik. Ze deed volkomen ontspannen de deur open, met de pup gewoon onder haar arm.
Dat was een wereld van verschil met de eerste weken met een labradorpup zoals wij die kennen: een stuiterende bal energie die overal tegelijk is. Een kleine hond is niet automatisch makkelijker. Maar het dagelijks leven ziet er wel anders uit. Je tilt hem op, neemt hem mee in de trein, en hij past zo in een appartement.
Twijfel je tussen kleine hondenrassen? We hebben de populairste op een rij gezet: van het kleinste hondenras tot rassen die weinig verharen, rustige kleine honden en rassen uit Nederland en België. Eerlijk, inclusief de nadelen. En sommige van die nadelen zijn serieuzer dan de gebruikelijke lijstjes doen vermoeden.
Kleine Hondenrassen in Één Overzicht
Er is geen officiële grens voor "klein". In deze gids bedoelen we rassen die als volwassen hond onder ongeveer 10 kilo blijven. Daarom valt het Nederlandse kooikerhondje (rond de 10 kilo, 38 tot 40 cm schofthoogte) er net buiten (LICG, 2024).
| Ras | Gewicht volwassen (kg) | Vacht | Let op |
|---|---|---|---|
| Chihuahua | 1–3 | kort of lang | blaft snel, kwetsbaar, pas op "teacup" verkooppraat |
| Yorkshireterriër | tot 3,2 | lang en zijdeachtig | dagelijkse vachtverzorging |
| Maltezer | 3–4 | lang, geen ondervacht | vacht kost veel tijd |
| Griffon bruxellois | 3,5–6 | ruw, getrimd | zeer korte snuit |
| Schipperke | 3–9 | dicht, met ondervacht | waaks, luide blaffer |
| Bichon frisé | ca. 5 | gekruld, met ondervacht | regelmatig trimmen |
| Jack russellterriër | 5–6 | glad, ruw of gebroken | heeft veel beweging nodig |
| Cavalier king charles | 5,4–8 | lang, verhaart jaarrond | ernstige erfelijke hartziekte, lees het gezondheidsdeel |
| Shih tzu | 4,5–8 | lang, blijft doorgroeien | korte snuit |
| Boomer | 4–10 | lang | geen erkend ras, waaks |
| Franse bulldog | 8–14 | kort | korte snuit, ademhalingsproblemen (BOAS) |
| Teckel (dwerg/kaninchen) | wisselt per type | kort, ruw of lang | gevoelige rug |
Bronnen: FCI-rasstandaarden en LICG-huisdierenbijsluiters (zie bronnenlijst).
Het Kleinste Hondenras: De Chihuahua
Het kleinste hondenras is de chihuahua. Volgens de rasstandaard weegt hij 1 tot 3 kilo, met een ideaal gewicht van 1,5 tot 2,5 kilo (FCI, 2019). Hij bestaat in een kortharige en een langharige variant.
Klein, maar absoluut geen schoothondje dat de hele dag stilzit. Een chihuahua is actief en wil meerdere keren per dag naar buiten, al heeft hij geen lange wandelingen nodig. Hij is dapper, soms iets te zelfverzekerd, en blaft snel (LICG, 2023b).
En dat formaat heeft echte nadelen. Een chihuahua past minder goed bij een gezin met jonge, wilde kinderen, omdat hij snel te ruw wordt vastgepakt. Bij pups kan de bloedsuiker gevaarlijk laag worden: dat is een noodgeval. In de Nederlandse populatie komen losse knieschijven (patellaluxatie), een levershunt (portosystemische shunt) en waterhoofd (hydrocefalus) het vaakst voor (LICG, 2023b).
Waarom "Teacup" Geen Maat Is
Je komt chihuahua's, yorkies en pomeranians tegen die worden aangeboden als "teacup", "micro" of "pocket size". Het is goed om precies te weten wat dat betekent, want het is niet wat de meeste kopers denken.
Teacup is geen ras, geen variant en geen erkende maatklasse. Geen enkele FCI-standaard noemt het. Het is een verkoopterm voor honden die bewust onder de rasstandaard zijn gefokt, of voor de kleinste pup uit een nest die met een prijsopslag wordt verkocht in plaats van met extra zorg geplaatst.
De gezondheidsgevolgen zijn geen pech. Ze zijn voorspelbaar. Kijk nog eens naar de aandoeningen die al bij de chihuahua horen: gevaarlijk lage bloedsuiker, patellaluxatie, levershunt en hydrocefalus (LICG, 2023b). Elk daarvan wordt waarschijnlijker naarmate je verder onder het standaardgewicht fokt. Daar komen een open fontanel bij, botten die breken van een sprong van de bank, een luchtpijp die kan inzakken, en tanden die geperst staan in een kaak die ze niet kan dragen.
Een hond die onder de 1,5 kilo is gefokt is geen kleinere versie van een gezonde hond. Het is een hond met minder marge voor alles. Als een fokker adverteert met formaat in plaats van met gezondheidsonderzoek, weet je waarop hij heeft geselecteerd.
Populaire Kleine Hondenrassen
Shih tzu. Vriendelijk, speels en aanhankelijk, maar ook eigenwijs. De standaard houdt het op 4,5 tot 8 kilo, in de praktijk soms tot 10. Hij kan leren alleen thuis te blijven, zolang je dat rustig opbouwt (LICG, 2023d).
Jack russellterriër. Een terriër van 5 tot 6 kilo met de energie van een veel grotere hond. Hij wil rennen, spelen en zijn kop gebruiken, en hij graaft graag. Geef je hem te weinig te doen, dan verzint hij zelf iets (LICG, 2022b).
Maltezer. Een sneeuwwitte hond van 3 tot 4 kilo, met een lange, zijdeachtige vacht zonder ondervacht (FCI, 2015).
Yorkshireterriër. Weegt volgens de rasstandaard maximaal 3,2 kilo. Zijn lange vacht is glanzend en recht, staalblauw met goudbruin (FCI, 2011).
Bichon frisé. Rond de 5 kilo en 25 tot 29 cm hoog, met losse krullen over een zachte ondervacht (FCI, 2016).
Cavalier king charles spaniël. Zachtaardig, vrolijk en meestal goed met kinderen. Hij weegt 5,4 tot 8 kilo. Het is ook het ras in deze gids met de zwaarste gezondheidslast, en dat verdient geen voetnoot maar een eigen stuk verderop.
Teckel. Onze favoriet sinds dat bezoek. Hij bestaat in drie maten (standaard, dwerg en kaninchen) en drie vachttypes: kort, ruwharig en langharig. Zijn lange rug maakt hem gevoelig voor een hernia. Laat hem dus niet van hoogtes springen, til hem op met zijn rug recht en voorkom overgewicht (Royal Canin, z.d.).
Kleine Hondenrassen Die Niet Verharen (en Kortharige Rassen)
Eerst het eerlijke antwoord: een hond die echt niet verhaart of hypoallergeen is, bestaat niet. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht meten het belangrijkste hondenallergeen (Can f 1) in de vacht van zogenaamd hypoallergene rassen. Ze vonden er juist méér van dan bij labradors. In de lucht in huis vonden ze geen verschil tussen rassen (Vredegoor et al., 2012). Allergisch? Ga dan een paar keer bij de hond langs voordat je beslist.
Wat wél verschilt, is hoeveel los haar er op je bank belandt. Rassen met een lange, doorgroeiende vacht, zoals de maltezer, yorkshireterriër, bichon frisé en shih tzu, laten meestal weinig haar in huis achter. Daar staat tegenover dat je veel tijd kwijt bent aan kammen en trimmen. De cavalier verhaart juist het hele jaar door (LICG, 2022a).
Heb je liever een kortharige kleine hond? Denk dan aan de kortharige chihuahua, de gladharige jack russell, de franse bulldog of de kortharige teckel. Die zijn snel geborsteld. Maar kort haar valt ook uit, dus helemaal haarvrij wordt je huis niet.
Rustige Kleine Hondenrassen
Rust hangt vooral af van de individuele hond en zijn opvoeding. Toch zijn sommige rassen gemiddeld relaxter dan andere.
De cavalier is zachtaardig en vriendelijk, al vindt hij lang alleen zijn moeilijk (LICG, 2022a). De shih tzu is doorgaans ook een makkelijke huisgenoot en kan met wat oefening een paar uur alleen blijven (LICG, 2023d). En de franse bulldog is vrolijk en houdt van gezelschap, maar wil zeker niet de hele dag alleen thuis zitten (LICG, 2023c).
Zoek je echte rust? Dan zijn de jack russell, chihuahua en schipperke minder logische keuzes. Ze blaffen snel of hebben veel beweging nodig (FCI, 2010; LICG, 2022b, 2023b). De boomer is waaks en blaft ook graag (LICG, 2023a).
Kleine Hondenrassen uit Nederland en België
Boomer. Typisch Nederlands, maar officieel geen ras. Een boomer is een kruising van kleine rassen, meestal maltezer en shih tzu. Hij weegt 4 tot 10 kilo en is 20 tot 30 cm hoog. Energiek, speels en aanhankelijk, maar ook waaks. Omdat er geen rasvereniging is, is de fokker goed controleren nog belangrijker (LICG, 2023a).
Schipperke. Een Belgische waakhond van 3 tot 9 kilo, met een dikke zwarte vacht en een opvallende kraag. Hij is terughoudend bij vreemden, nieuwsgierig en lief met kinderen. Maar als hij iets ziet, laat hij dat luid weten (FCI, 2010).
Griffon bruxellois. De rode griffon uit Brussel weegt 3,5 tot 6 kilo en heeft een ruwe, getrimde vacht. Zijn snuit is volgens de rasstandaard maximaal 1,5 cm lang (FCI, 2003). Een charmant gezicht, maar een kortsnuitig ras, dus lees het gezondheidsdeel hieronder ook.
Het Nederlandse kooikerhondje is een mooi Nederlands ras, maar met zijn 10 kilo eerder middelgroot. Volgens het LICG is hij ook minder geschikt voor gezinnen met jonge kinderen (LICG, 2024).
De Gezondheidskant die Niemand Onder de Foto Zet
Sommige punten hieronder zijn verzorgingstips. Andere zijn gevolgen van de manier waarop een ras is gefokt, en die verdienen het om gelezen te worden vóór je kiest, niet erna.
Het Hart van de Cavalier
Als je één ding uit deze gids meeneemt, laat het dit zijn. De cavalier king charles spaniël heeft ongeveer twintig keer zo vaak mitralisklepziekte als andere rassen. Rond de helft van alle cavaliers heeft op vijfjarige leeftijd een hartruis, en op tienjarige leeftijd heeft bijna elke nog levende hond er minstens een lichte (Swift, 2009, in UFAW, z.d.).
Ter vergelijking: bij de meeste andere rassen wordt dezelfde aandoening doorgaans pas vanaf zes of zeven jaar vastgesteld. Bij cavaliers krijgen reuen de diagnose vaak op hun derde of vierde, teven op hun vierde of vijfde (Häggström, 2004, in UFAW, z.d.).
Het is ook waar de meeste van hen aan overlijden. Mitralisklepziekte is verantwoordelijk voor 42,8 procent van alle sterfgevallen bij cavaliers (Kennel Club en BSAVA, 2008, in UFAW, z.d.). In de beginfase merk je er vaak niets van, en medicatie kan beginnend hartfalen een tijd onder controle houden. Maar als er ernstig hartfalen ontstaat, is de gemiddelde overleving ongeveer zeven maanden.
Dit maakt een cavalier geen slechte hond. Ze zijn beroemd om hun zachtheid, en veel van hen hebben goede jaren voordat de ziekte doorzet. Maar het betekent wel dat je met open ogen moet beginnen, rekening moet houden met de kosten van hartzorg, en alleen moet kopen bij een fokker die beide ouders jaarlijks laat screenen en je de uitslagen kan laten zien.
Heb je al een cavalier? Dan is het advies simpel: laat het hart vanaf drie jaar jaarlijks nakijken, en ga op tijd naar de dierenarts bij hoesten, benauwdheid na lichte inspanning of minder uithoudingsvermogen.
Een Korte Snuit
Snurken is niet normaal voor een franse bulldog. Het is een teken van belemmerde ademhaling.
De franse bulldog, shih tzu, cavalier en griffon bruxellois hebben allemaal een verkorte schedel. Dat kan leiden tot ademhalingsproblemen, snurken en snel overhitten, een samenstel dat bekendstaat als brachycefaal obstructief ademhalingssyndroom, of BOAS (LICG, 2023c).
Nederland heeft hier een standpunt over ingenomen. Sinds 2019 mogen kortsnuitige honden alleen worden gefokt als ze aan zes criteria voldoen, waaronder rustige ademhaling in rust en een werkbare verhouding tussen schedel en neus. De NVWA kan een boete van 1.500 euro opleggen (Rijksoverheid, 2023). Zulke regels bestaan omdat het ras, zoals het gangbaar werd gefokt, niet goed kon ademen.
Een Gevoelige Rug
Teckels en franse bulldogs zijn gevoelig voor hernia's en rugproblemen (LICG, 2023c; Royal Canin, z.d.). Een gezond gewicht en niet van de bank springen helpen echt. Een loopplank voor de bank en de auto is de kleine moeite waard.
Tanden, het Probleem dat Niemand Noemt
Dit is er een die bijna elke eigenaar van een kleine hond treft en bijna nooit in een rassengids staat. Een kleine hond heeft dezelfde 42 blijvende tanden als een labrador, maar in een kaak die een fractie van de grootte heeft.
Het gevolg is verdringing. Tanden staan tegen elkaar geperst of gedraaid, voer en tandplak hopen zich op in de spleten, en tandvleesontsteking en tandsteen volgen veel sneller dan bij grotere honden. Laat je het lopen, dan ontstaat parodontitis: pijnlijk, het kost tanden, en bacteriën komen in de bloedbaan terecht waar ze het hart en de nieren belasten.
Dagelijks tandenpoetsen is bij een kleine hond geen luxe maar basisonderhoud. Beginnen als pup, als het nog een spelletje is, is veel makkelijker dan beginnen als hij vier is.
De Fokker
Een zorgvuldige aankoop haalt meer risico weg dan wat je er later ook aan doet. Vraag bij een kortsnuitig ras om de dierenartsverklaring van de ouders en sta erop dat je de moeder samen met de pup ziet, in het huis waar ze wonen (Rijksoverheid, 2023). Weet dat een stamboom op zichzelf niets bewijst over de snuitlengte (LICG, 2023c), en vraag de uitslagen van gezondheidsonderzoek van beide ouders schriftelijk op.
Loop weg bij goedkope pups via internet, bij iemand die meerdere nesten tegelijk aanbiedt, en bij iemand die begint over formaat of kleur in plaats van over gezondheid. Sluit een koopcontract af en controleer de registratie en het Europese dierenpaspoort voordat je de hond meeneemt (LICG, 2023c).
En Nu het Goede Nieuws
Na al dat voorbehoud een echt voordeel. Kleine honden leven over het algemeen aanzienlijk langer dan grote. Waar een reuzenras soms zeven of acht jaar wordt, gaan veel kleine rassen ruim voorbij de twaalf en halen er genoeg de vijftien of zestien.
Dat is een lange tijd samen, en het is het sterkste argument om nú zorgvuldig te kiezen. Een goed gefokte kleine hond uit op gezondheid geteste ouders is een gezelschap voor ruim een decennium.
Welke Kleine Hond Past Bij Jou?
Kies niet op formaat alleen, en ook niet op die ene schattige foto. Kijk naar wat je elke dag kunt bieden: tijd voor beweging, tijd voor de vacht, tijd voor de tanden, en hoeveel geblaf jij en je buren aankunnen. Een jack russell vraagt iets totaal anders dan een cavalier.
We denken nog vaak terug aan onze ontspannen vriendin met haar teckelpup onder haar arm. Met de juiste match kan het er zo uitzien. Nog niet zeker over het type hond? Lees dan onze gids Welke hond past bij mij?
Veelgestelde Vragen
Welk klein hondenras is het rustigst?
Gemiddeld zijn de cavalier en de shih tzu de meest relaxte uit deze groep, al vinden ze beide lang alleen zijn niet fijn. Rust hangt meer af van de individuele hond en de opvoeding dan van het ras.
Zijn kleine honden makkelijker dan grote honden?
Niet automatisch. Ze hebben minder ruimte nodig en zijn makkelijker te tillen, maar vachtverzorging, tandverzorging en blaffen vragen vaak méér aandacht, niet minder. Een jack russell heeft meer beweging nodig dan veel middelgrote honden.
Zijn er kleine honden die niet verharen?
Geen enkele hond verhaart echt niet of is hypoallergeen. Rassen met een doorgroeiende vacht laten minder haar in huis achter, maar vragen daarvoor veel meer kammen en trimmen.
Wat is een teacup hond, en is dat een ras?
Nee. Teacup is een verkoopterm, geen ras en geen erkende maatklasse, en geen enkele FCI-standaard gebruikt het. Honden die onder de rasstandaard zijn gefokt hebben een veel hoger risico op lage bloedsuiker, breekbare botten, een inzakkende luchtpijp en tandproblemen.
Hoeveel beweging heeft een kleine hond nodig?
Minder afstand dan een grote hond, maar net zoveel regelmaat, en koppenwerk weegt even zwaar als kilometers. Een pup van welk formaat ook heeft merkbaar minder nodig dan mensen aannemen, omdat gewrichten en groeischijven nog in ontwikkeling zijn. Bouw het rustig op en laat je dierenarts meekijken.
Leven kleine honden langer dan grote honden?
Ja, meestal aanzienlijk langer. Veel kleine rassen gaan voorbij de twaalf jaar en een flink deel haalt de vijftien of zestien, waar grote en reuzenrassen vaak niet verder komen dan acht tot tien.
Wat moet ik vragen aan een fokker van een kortsnuitig ras?
Vraag om de dierenartsverklaring waaruit blijkt dat de ouders aan de zes Nederlandse fokcriteria voldoen, bekijk moeder en pup samen in huis, en vraag de uitslagen van gezondheidsonderzoek schriftelijk op. Een stamboom alleen zegt niets over of de hond comfortabel kan ademen.
Een kleine hond past in een appartement, reist makkelijk mee en is waarschijnlijk langer bij je dan een grote hond zou zijn. Dat is een oprecht goede deal. Het werkt alleen het best als je de hond kiest om wat hij de komende vijftien jaar nodig heeft, en niet om hoe hij op de foto staat. 🐾
Bronnen
Fédération Cynologique Internationale. (2003). Griffon bruxellois (FCI-standaard nr. 80). https://www.fci.be/Nomenclature/Standards/080g09-es.pdf
Fédération Cynologique Internationale. (2010). Schipperke (FCI-standaard nr. 83). Norsk Kennel Klub.
Fédération Cynologique Internationale. (2011). Yorkshire terrier (FCI-standaard nr. 86). https://dev.fci.be/Nomenclature/Standards/086g03-en.pdf
Fédération Cynologique Internationale. (2015). Maltese (FCI-standaard nr. 65). https://dev.fci.be/Nomenclature/Standards/065g09-en.pdf
Fédération Cynologique Internationale. (2016). Bichon frisé (FCI-standaard nr. 215). https://dev.fci.be/Nomenclature/Standards/215g09-en.pdf
Fédération Cynologique Internationale. (2019). Chihuahueño (FCI-standaard nr. 218). https://www.fci.be/Nomenclature/Standards/218g09-de.pdf
Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. (2022a). Cavalier king charles spaniël [Huisdierenbijsluiter]. LICG.
Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. (2022b). Jack russellterriër [Huisdierenbijsluiter]. LICG.
Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. (2023a). Boomer [Huisdierenbijsluiter]. LICG.
Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. (2023b). Chihuahua [Huisdierenbijsluiter]. LICG.
Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. (2023c). Franse bulldog [Huisdierenbijsluiter]. LICG.
Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. (2023d). Shih tzu [Huisdierenbijsluiter]. LICG.
Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. (2024). Nederlands kooikerhondje [Huisdierenbijsluiter]. LICG.
Rijksoverheid. (2023, 24 augustus). Strengere regels fokken kortsnuitige honden. Rijksoverheid.
Royal Canin. (z.d.). Teckel. Royal Canin.
Universities Federation for Animal Welfare. (z.d.). Cavalier King Charles spaniel: Mitral valve disease. Geraadpleegd via https://scienceforanimalwelfare.org/species/dog/cavalier-king-charles-spaniel-ckcs/mitral-valve-disease-mvd/
Vredegoor, D. W., Willemse, T., Chapman, M. D., Heederik, D. J. J., & Krop, E. J. M. (2012). Can f 1 levels in hair and homes of different dog breeds: Lack of evidence to describe any dog breed as hypoallergenic. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 130(4), 904–909.e7. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2012.05.013